Verslag toekomst beschermd wonen door LPGGz

Verslag toekomst beschermd wonen door LPGGz

Schermafbeelding 2016-05-12 om 18.15.32

Verslag bijeenkomst Toekomst beschermd wonen en opvang in de regio Noord-Brabant en Limburg
dd. 29 februari 2016
Eind november 2015 presenteerde de Commissie Dannenberg in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten het rapport Van beschermd wonen naar beschermd thuis, over de toekomst van het beschermd wonen. De kernvraag van dit rapport is: “Hoe creëren we een plek voor mensen met ernstige psychische aandoeningen in de samenleving?”. Vrijwel alle centrumgemeenten maken nu plannen over de toekomst van het beschermd wonen en maatschappelijke opvang.
Om te zorgen dat de regionale cliënten- en familieorganisaties samen met de Wmo-raden een actieve rol in deze discussie kunnen innemen organiseerde het LPGGz vanuit het programma Regie in de regio samen met Erik Dannenberg, Gert de Haan (beide uit de commissie Dannenberg), Per Saldo en Aandacht voor Iedereen een tour door Nederland. De bijeenkomsten waren expliciet bedoeld voor cliënten- en familieraden uit de ggz en maatschappelijke opvang, Wmo-raden en cliënten- en familieorganisaties uit de verschillende (centrum) gemeenten. Daarnaast nodigden we betrokken ambtenaren en politici als toehoorder uit. In dit document doen we kort verslag van de belangrijkste uitkomsten van de bijeenkomst in Eindhoven, voor de regio’s Noord-Brabant en Limburg. Hieronder vallen de centrumgemeenten: Bergen op Zoom, Breda, Den Bosch, Eindhoven, Heerlen, Helmond, Maastricht, Oss, Tilburg en Venlo.

Er waren 125 deelnemers, waarvan ruim 80% afkomstig uit een cliëntenraad, familieraad- of vertegenwoordiging, Wmo-raad en regionale cliëntenorganisatie.

De bijeenkomst
De bijeenkomst werd geleid door Marry Mos, medewerker van het Landelijk Platform GGz, en startte met een inleiding van Erik Dannenberg over de transformatie in de zorg. Hij zette uiteen waarom het veranderingsproces in de zorg noodzakelijk is, naar welk perspectief toegewerkt wordt en wat de kansen en mogelijkheden hiervoor zijn.

Vervolgens verzorgde Gert de Haan (lid van de commissie Dannenberg, tevens werkzaam bij de Coöperatieve Herstelgroep Nederland) een inleiding vanuit cliëntenperspectief, waarin hij deelnemers meenam in het veranderingsperspectief en hen actief uitnodigde hierin een eigen actieve rol in te nemen. Bijvoorbeeld door kansen te benutten om zelf invulling te geven aan het veranderingsproces.

Daarna spraken Christ Wesenbeek en Mirjam Steenman (ervaringsdeskundigen GroeiRijk Centraal) over de kansen en zorgen die zij vanuit cliëntenperspectief voor de toekomst van het beschermd wonen en opvang zien en waar wat hen betreft de prioriteit moet liggen. Hun hoofdboodschap was: maak goede afspraken met woningcorporaties zodat er voldoende betaalbare huizen beschikbaar zijn voor mensen die vanuit het beschermd wonen willen uitstromen. Daarnaast pleitten zij voor het verbeteren van de kennis over psychische problematiek en de mogelijkheden tot herstel bij de sociale wijkteams en indicatiestellers, bijvoorbeeld door gebruik te maken van ervaringsdeskundigheid.

De presentaties van de vier sprekers kunt u vinden via bijgevoegde link: http://www.platformggz.nl/lpggz/regie_in_de_regio/toekomst_beschermd_wonen.

In het tweede deel van de bijeenkomst gingen de deelnemers uiteen in workshops van maximaal 12 personen. In deze workshops werkte men vanuit de klaag- en jubelmuur uit wat de belangrijkste kansen en zorgen zijn bij de toekomst van beschermd wonen en maatschappelijke opvang.’ Op gebied van wonen; begeleiding; herstel, participatie en zingeving; PGB; stigma, meedoen en eenzaamheid; dagbesteding en werk; en financiën. Elk thema eindigde met een aantal speerpunten voor de regionale agenda voor de komende drie jaar. Deze staan hieronder per thema weergegeven:

Speerpunten Innovatie in Wonen 

  • Zorg dat goede, betaalbare woningen beschikbaar zijn. Let daarbij op diversiteit in huisvestingsmogelijkheden.
  • Benut en claim de ruimte als cliënt- en familievertegenwoordigers om betere huisvesting te krijgen. Beinvloed de gemeente, woningcorporaties en instellingen: laat zien waar het spaak loopt en wat volgens jullie nodig is.
  • Deskundigheidsbevordering over GGz en GGz-problematiek van de leden van de sociale wijkteam is nodig. Zet ook ervaringsdeskundigheden daarvoor in.
  • Kostendelersnorm werpt een drempel op om samen in een huis te gaan wonen. Ga het gesprek met de lokale en landelijke overheid aan voor uitzonderingen bij kostendelersnorm, zoals bij Beschermd Wonen bij instellingen.
  • In Limburg en Oost-Brabant wordt genoemd dat er grote verschillen zijn tussen wijken. Problemen in sociaal zwakke wijken moeten worden aangepakt door de gemeente.
  • Volgens ervaringsdeskundigen maken gemeenten zich zorgen of zij de eigen regie en de zelfsturing wel aankunnen. Pak je eigen rol: gemeente faciliteert. De uitdaging voor cliënten- en familievertegenwoordigers is om eigen initiatieven te ontwikkelen en zelf de regie te houden.
  • Mensen met psychische kwetsbaarheid maken zich ongerust of ze nog wel de zorg zullen krijgen die ze nodig hebben.

Speerpunten Flexibiliteit in begeleiding

  • Interne communicatie in de gemeente is een aandachtspunt. Zorg als gemeente voor één loket en een goede onderlinge communicatie binnen de gemeente.
  • Faciliteer en stimuleer als gemeente burgerinitiatieven. Dat betekent ook denken in mogelijkheden in plaats van in systemen en regels.
  • Stel als instelling en als gemeente de mens/zorgvrager echt centraal door naar hem of haar te luisteren en aan te sluiten bij zijn of haar wensen.

Speerpunten Herstel, participatie en zingeving

  • Er is een gemeentelijke agenda nodig op het gebied van beeldvorming van mensen met psychische problemen. Geen kortdurende, losse maatregelen: juist een langlopend project met een ambitieus doel.
  • Het is belangrijk dat cliënten, familie en hulpverleners samen optrekken. Maak gebruik van elkaar en werk als een triade. Daarbij is het goed om de mogelijkheden van onafhankelijke cliëntondersteuning te benutten.
  • Onduidelijkheid over PGB leidt tot veel zorg en ondermijning van herstel. Roep gemeenten op om een duidelijk en toegankelijk PGB beleid te voeren.
  • Er is gebrek aan kennis bij de wijkteams over mensen met psychische problemen. Maak bij bijscholing gebruik van ervaringsdeskundigheid.

Speerpunten Persoons Gebonden Budget:

  • Er zijn signalen dat er een ontmoedigingsbeleid met betrekking tot het PGB wordt gevoerd in een deel van de gemeenten. Spreek gemeenten hierop aan.
  • Vereenvoudig PGB regelingen en verantwoording van het PGB
  • Geef ruimte aan het PGB: dit kan enorm bijdragen aan zorgvernieuwing én eigen regie van cliënten.

Speerpunten Stigma, meedoen en eenzaamheid

  • Zet in op bewustwording van stigma (van de omgeving en zelfstigma) bij mensen met psychische kwetsbaarheid.
    • Mensen ervaren door het stigma van psychiatrisch patiënt sociale uitsluiting en isolatie, wantrouwen vanuit de omgeving, verlies van contacten, minder kans op een baan, hypotheek en woning.
    • Mensen ervaren ook veel zelfstigma ‘ik kan niks, ik hoor nergens bij, niemand wil mij als vriend(in), ik blijf altijd alleen, ik ben gestoord want ik heb een diagnose’. Deze gedachten poppen op in je hoofd ook al wil je dat niet, onder andere door herhaling hiervan in de media.
  • Stigma doorbrekende activiteiten zijn nodig:
    • Bijvoorbeeld als cliënten in de wijk gaan wonen. Geef voorlichting in de buurt en zet daarbij ervaringsdeskundigen in.
    • Laat mensen met psychische kwetsbaarheid hun eigen verhaal open en eerlijk vertellen. Dat geeft verbinding, invoeling en werkt stigma doorbrekend
    • Steun mensen bij hun overwegingen over wat je wel en niet in een keukentafel gesprek vertelt? Zorg voor onafhankelijke cliëntondersteuning
    • Laat mensen met psychische kwetsbaarheid hun eigen verhaal ook vertellen in de hulpverlening, want ook daar is veel sprake van stigma

 

Speerpunten Dagbesteding en werk 

  • Het belang van een goede daginvulling is groot voor het welzijn van mensen met psychische beperkingen. Gemeenten zijn daarbij voorwaardenscheppend en faciliterend. Spreek gemeenten daarop aan.
  • Door bezuinigingen en minder voorzieningen is nu hét moment aangebroken voor burgerinitiatieven op het terrein van dagbesteding en werk voor mensen met psychische kwetsbaarheid. Ook hier geldt: de gemeente faciliteert (en geeft vooral de ruimte voor dit soort initiatieven).
  • Denk in loopbaan als het gaat om dagbesteding. Bekijk de participatie als stappen in een proces: bijvoorbeeld vrijwilligerswerk, indien mogelijk een werkervaringsplaats en vervolgens betaald werk. Ieder in z’n eigen tempo, rekening houdend en met eigen mogelijkheden en grenzen.

Speerpunten Financiën 

Er is een verband tussen armoede en het hebben psychische problemen.

  • Het is belangrijk dat er rust is in de financiële situatie. Als financiën niet op orde zijn, nemen stress en zorgen toe en verminderen de mogelijkheden voor zelfregie. Zorg voor financiële ondersteuning indien dat nodig is.
  • Mensen die Beschermd Wonen krijgen begeleiding en ondersteuning bij het aanvragen van sociale voorzieningen en andere regelingen. Dit mag niet verloren gaan als zij op andere manieren gaan wonen.

Aanzet tot vervolg
De actie- en aandachtspunten vragen om een concrete invulling in de beleid- en actieprogramma’s in de verschillende centrumgemeenten. Het is belangrijk dat cliënten- en familie-organisaties hier samen met Wmo-raden (of adviesraden Sociaal Domein), gemeenten, zorginstellingen, verzekeraar en woningcorporatie invulling aangeven.

Vanuit Regie in de regio kunnen we hiervoor de volgende ondersteuningstrajecten uitzetten:

1 Ondersteuning lokale/regionale initiatieven in samenwerking met Aandacht voor Iedereen en Taskforce-leden door mensen bij elkaar te brengen die zich hiervoor hebben opgegeven bij de Dannenberg bijeenkomsten, en hen middels meedenken en producten te ondersteunen.

2 Ondersteuning lokale/regionale cliënten- en familieorganisaties bij het vervullen van een innovatieve rol in de veranderingsprocessen in de regio. Bijvoorbeeld door:

  • ondersteuning bieden bij gebruik maken van right to challenge (invulling geven aan je eigen rol op diverse niveau’s als uitvoerder /alternatieve aanbieder / rol in sociale domein en ggz-domein op gebied van empowerment).
  • regionale zaken doen conferenties organiseren in het najaar. Conferenties waar cliënten- en familievertegenwoordigers onderling en met gemeenten, woningcorporaties, welzijnsorganisaties, zorginstellingen en anderen afspraken maken.
  • ontwikkelbijeenkomsten: wat kun je van elkaar leren (in de belangenbehartiging, in agenda-zettend zijn en in de operationele fase)

3 Zorgen dat in opleidings/scholingsbeleid richting sociaal domein / gemeenten voldoende ervaringskennis zit, bijvoorbeeld via opleidings- en scholingsaanbod VNG.

4 Nadenken over wat nodig is op gebied van:

  • Wonen
  • Pgb
  • Beeldvorming (in samenwerking met Samen Sterk Zonder Stigma)
  • Dagbesteding en werk
  • Zekerheden voor cliënten omtrent wonen en begeleiding (en de verbinding tussen zorg en wonen, de toegang en de verhouding tussen wijkteam/factteam/huisarts)
  • Ondersteuning van informele zorg /mantelzorg. Dat kan dan individueel zijn, maar ook collectief: zoals ontmoetingen organiseren, herstelgroepen, enz.

Mocht u als cliënten-, familieorganisatie of Wmo-raad vragen hebben dan zijn wij graag bereid om ondersteuning op maat te bieden, bij voorkeur samen met de andere in de regio actieve organisaties.

Mocht u als gemeente niet weten welke vertegenwoordigers actief zijn in uw regio, wij helpen u graag om u in contact te brengen met de regionale sleutelpersonen.

Voor meer informatie en vragen, neem contact op met Marry Mos, via: m.mos@platformggz.nl

Laat een reactie achter

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.